Blue Flower

                                                                                                                                                                                                                                                                                    Wersja do druku

 

 Leaking  niekontrolowane wyciekanie treści pokarmowej z jamy ustnej (anterior leaking) lub jej zaciekanie w kierunku gardła – posterior leaking/pooling przed wyzwoleniem odruchu połykania.

Przyczyny:

1.    Upośledzona kontrola mięsni twarzy/policzka – wskutek osłabienia siły mięśni warg i policzka przy niepełnym zamknięciu jamy ustnej często dochodzi do wyciekania treści pokarmowej z jamy ustnej – (anterior leaking)

2.    Zaburzenia czucia w obrębie jamy ustnej

3.    Zaburzenia kontroli kęsa przy zaburzeniach czynności języka

·         Zaburzenia przygotowania i/lub formowania kęsa

·         Zaburzenia ruchomości/siły języka i stąd transportu kęsa w obrębie jamy ustnej

·         Nieszczelne zwarcie nasady języka z podniebieniem miękkim (np. niedowład n. podjęzykowego, po operacji guzów języka)

4.    Opóźnione wyzwolenie odruchu połykania

5.    Hiperkinetyczne ruchy języka

Skutki:

Penetracja i/lub aspiracja preduglutacyjna tzn. przed wyzwoleniem odruchu połykania.

 

Zalegania– pozostawanie po połknięciu resztek kęsa pokarmowego w policzkach, dołkach przednagłośniowych, zachyłkach gruszkowatych, okolicy spoidła tylnego lub na ścianie gardła.

Przyczyny zalegań w zależności od ich lokalizacji:

Policzki – zaburzenia oralnej kontroli kęsa pokarmowego wskutek osłabienia mięśni policzków, języka lub zaburzeń czucia w obrębie jamy ustnej

Dołki przednagłośniowe – upośledzona retrakcja języka – zbyt małe zbliżenie do tylnej ściany gardła – zmniejszone ciśnienie wywierane na kęs podczas transportu w kierunku gardła, zmniejszone unoszenie krtani podczas połykania i upośledzone pochylenie nagłośni.

Uogólnione zalegania – osłabienie mięśni ściany gardła, upośledzona retrakcja języka – zbyt małe zbliżenie do tylnej ściany gardła, zmniejszone unoszenie krtani podczas połykania, pierwotne zaburzenia dotyczące górnego zwieracza przełyku

Zachyłki gruszkowate

·         jednostronnie – toż stronny niedowład mięśni gardła

·         obustronnie – zaburzenia otwarcia górnego zwieracza przełyku – pierwotne – zaburzenia relaksacji lub wtórne wskutek niedostatecznego unoszenia krtani podczas połykania

Skutki zalegania:

Penetracja/aspiracja postdeglutacyjna. Ryzyko jest szczególnie duże w przypadku upośledzenia czucia w obrębie gardła.

 

Penetracja

Penetracja do krtani – przedostawanie się śliny, wydzieliny, pokarmu, płynu lub innego materiału do przedsionka krtani bez przekraczania poziomu fałdów głosowych. W zależności od tego czy do penetracji dochodzi przed, podczas czy po wyzwoleniu odruchu połykania rozróżnia się penetracje pre-, intra- i postdeglutacyjne.

Przyczyny:

Niepełne zamknięcie wejścia do krtani

·         upośledzone zwarcie fałdów nalewkowych i/lub fałdów przedsionka (niedowład, porażenie)

·         upośledzone pochylenie nagłośni (zmiany strukturalne nagłośni np. po resekcji guza, po naświetlaniu, brak unoszenia krtani podczas połykania)

Zaburzenia otwarcia górnego zwieracza przełyku z zaleganiem

 

Skutki:

Obecność penetracji śliny/wydzieliny do krtani jest silnym predyktorem aspiracji treści pokarmowej  (Muray 1996)

Ryzyko aspiracji jest szczególnie wysokie u chorych z upośledzonymi mechanizmami obronnymi

 

Penetracja do nosa (regurgitacja) – wtargnięcie śliny, wydzieliny, pokarmu, płynu lub innego materiału do nosa

Przyczyny:

·         Nieszczelne zamknięcie podniebienno-gardłowe (najczęściej wskutek niedowładu podniebienia)

·         Wsteczna perystaltyka w gardle (pharyngeal missequencing)

Skutki:

Drażnienie nosa przez treść pokarmową, kichanie, łzawienie, kapanie z nosa podczas jedzenia.

 

Aspiracja- przedostawanie się śliny, wydzieliny, pokarmu, płynu lub innego materiału do dróg oddechowych poniżej poziomu fałdów głosowych – do tchawicy. W zależności od tego czy do aspiracji dochodzi przed, podczas czy po wyzwoleniu odruchu połykania rozróżnia się aspiracje pre-, intra- i postdeglutacyjne.

Przyczyny:

·         Leaking

·         Masywne postdeglutacyjne zaleganie treści pokarmowej w gardle

·         Obecność penetracji

Objawy aspiracji

1.    Bezpośrednie:

·         zmieniona jakość głosu – mokry, bulgoczący

·         kaszel

·         sinica

·         Tachykardia

2.    Pośrednie:

·         Zwiększona ilość wydzieliny z dróg oddechowych

·         Niejasne stany (pod)gorączkowe

·         Duszność

·         Zmiana głosu

·         Zapalenie oskrzeli, płuc

Aspiracja u zdrowej osoby wyzwala natychmiastową reakcję obronną w postaci kaszlu. U chorych dochodzi często do niemych aspiracji, które nie wywołują wyraźnych bezpośrednich objawów.

Skutki:

·         Zachłystowe zapalenie płuc

·         Duszność

·         Śmierć z uduszenia